In Sardìnnia, aici comenti acuntessit in àterus logus de su mundu, giai de is tempus prus antigus su respetu po is mortus fiat mannu meda e si invocànt is ànimas de is mortus comenti a Santus in s’ora de su bisòngiu.

S’ìsula nosta tenit traditzionis antigas chi cambiant nòmini de tretu in tretu. Traditzionis chi in biddas meda ant scarèsciu, chi in àteras ant mantesu e chi in logus meda funt circhendi de ndi torrai a bogai a campu.

Chi siat su Prugadòriu, sas ànimas, is animeddas, su mortu mortu, su peti cocone o is panixeddas sa cosa est prus o mancu semper sa pròpia. Is pipius, ammuntaus cun unu lentzolu e cun unu sachiteddu de tela in manus, essiant peri sa bidda e pichiànt me in is domus a pidiri sa limùsina “po is ànimas de is mortus”.

E -mancu a ddu nai!- no arregolliant de seguru brioche, lecca-lecca, o caramellas e tziculates a forma de pantàsima, de crocoriga o de sintzimurreddu e nimancu totu is pititarias chi s’agatant a bendi in sa butega a dii de oi.

Donniunu giaiat su chi teniat, cunformas a s’istajoni e a su giassu de Sardìnnia:  podiat essi nuxi, mèndula, aranada, mela chidòngia, mandarinu o castàngia e nuxedda, o unu durcixeddu po is  prus fortunaus! Pabassinus, pabassinas, ossus de mortu, panixeddas e pani de saba fiant is drucis tìpicus de su mesi de is mortus. Fatus cun pabassa, saba o meli, nuxi, mèndula... dònnia meri de domu teniat s’arretzeta sua!

In biddas meda si lassàt sa mesa totu beni posta e cun su pratu de is macarronis betau, un’ampudda de binu, e una lantia aluta po chi is ànimas girendi in su scuriu essent agatau sa strada de domu.

Po sa dii de is mortus calicuna meri de domu fadiat po limùsina su pràngiu a una famìllia chi teniat abisòngiu e non podia mancai una safata de pabassinus de donai a is bixinas e a chini fiat in dolu a friscu.

Immoi una festa istràngia est intrada cun prepotèntzia! Pipius e piciocus mannus festant Halloween, si bestint cun costumis de zombi, schèletru, pantàsima comenti chi siat carrasegai, cuncordant festas in màscara cun ballus e aperitivus in colori de aràngiu e arrùbius.

A costaus de totu su chi ndi intrat de foras tocat a s’arregordai ca in s’isùla nosta puru nci fiant traditzionis antigas acapiadas a is mortus chi meressint de essi contadas a is pipieddus nostus po non si ddas scaresci!