Istituia cun sa Lei regionali n. 44 de su 14 de cabudanni de su 1993, de su 1994, su 28 de abrili de dònnia annu si festat “Sa Die de sa Sardigna”.

Sa Presidenti de sa Regioni Sarda, Alessandra Todde, in Consillu regionali at abertu sa tzerimònia ufitziali de “Sa Die de sa Sardigna 2025” arregordendi su chi fiat capitau in Casteddu 231 annus a immoi, su 28 de abrili de su 1794, candu su pòpulu sardu, arròsciu de is ingiustìtzias e de su pagu incuru de s’amministratzioni piemontesa, nci aiat bogau de Casteddu a su Vicerè Balbiano e a unus 514 funtzionàrius piemontesus. A pagu a pagu, in is àteras tzitadis sardas puru su pòpulu pigat cussèntzia e si pesat contras de is prepotèntzias.

S’assessora a sa cultura, Ilaria Portas, at nau a is professoris e a is scientis de is scolas, ca est de importu a arregordai custa Die, e prus che totu a studiai e a connosci sa stòria de sa Sardigna ca nos agiudat a cumprendi de innui seus benius e a innui seus andendi.

Ma a di de oi, ita significu tenit po is sardus Sa Die de sa Sardigna? E cali Sardigna boleus fraigai castiendi a un’ala a custa grandu stòria nosta e a s’àtera a su benidori?

“Sa stòria imparat ma non tenit scientis, aici at nau unu de is sardus prus famaus, Antoni Gramsci. Nois oi invècias podeus fai a biri ca seus scientis bellus e amus imparau de sa stòria nosta e de is faddinas puru. Depeus cumprendi cali funt is fortzas, de aintru e de  aforas, chi non bolint su cambiamentu e su svilupu de s’ìsula nosta e ddi depeus parai fronti. Depeus pesai un’avolotu modernu po difendi s’autonomia nosta e su benidori de sa Sardigna”.

Aici at nau in su discursu cosa sua sa Presidenti Todde e at aciuntu: “Oi prus de sèmpiri depeus essi unius e gherrai po cambiai is cosas e po sa dignidadi nosta. Nemus stimat sa Sardigna prus de is sardus, ma a stimai sa terra nosta bolit nai a essi abertus e prontus a si cunfrontai e a arrexonai cun su mundu”.

Sa Presidenti at bòfiu arregordai tres esèmpius mannus chi nois sardus amus tentu, chi si funt impinniaus cun totu sa fortza issoru po mudai su chi no andaiat beni….Antoni Gramsci, Emìliu Lussu, Enricu Berlinguer. Donniunu de issus, a manera sua, at fatu su cambiamentu….imparendi.sì a non si rassegnai e a castiai a innantis cun coràgiu.

Duos fueddus sa Presidenti ddus at dedicaus a sa lìngua nosta puru:

“Sa Lìngua sarda bolit avalorada e no depit essi un’ arrelìcua antiga ma depit essi che a unu ponti chi nci portat cara a su benidori. A studiai e a imperai sa lìngua sarda afòrtiat s’identidadi nosta e a su matessi tempus nci fait ùnicus in su mundu globalizau de oi e nos permitit de no essi scraus de cussa egemonia culturali chi, po ddu nai che a Gramsci, est inimiga de sa libertadi”.

“Sa Die de sa Sardigna nci bolit arregordai ca is sardus, candu si ponint impari, nci arrennescint a fai cosas stravanadas. Nci ddu arregordant is massajus e artesanus de su 1794, chi sena de esèrcitus e agiudus benius de foras si funt pesaus contras a su malu guvernu de is Savoia. Nci dd’arregordat Emìliu Lussu, chi cun pagus òminis de valori at gherrau po sa libertadi contras a sa ditadura, nci ddu arregordat Antoni Gramsci chi de presoni at scìpiu bogai ideas chi girant peri su mundu, nci ddu arregordat Berlinguer chi cun sa fortza e sa gentilesa de s’esèmpiu at mudau sa manera de fai polìtica, e at giau importu mannu a s’onestadi e a sa genti comuna…”

 “In custa dii de festa e de arregordu – at sighiu a nai sa Presidenti Todde- donniunu de nois depit essi parti ativa e traballai a manus de pari cun is istitutzionis ca tenint abisòngiu de totus: de is giòvanus, de sa sabidoria de is antzianus, memòria stòrica de is comunidadis nostas, de is fèminas sardas, culunnas de sa sotziedadi chi traballant cun cumpetèntzia in totu is setoris; de is imprendidoris onestus, de is traballadoris chi non si stracant mai, de is insegnantis apassionaus, de is artistas, de is massajus, de is pastoris e de chini totu stimat custa terra e dònnia dii, a sa muda, fai su doveri cosa sua, e carchi cositedda in prus, po su beni de totus….Unu pòpulu po si ndi torrai a pesai depit caminai impari. Nci dd’at imparau sa stòria nosta e totu!".

Sa Presidenti at acabbau narendi:

“Totu impari, unios, cun orgòlliu e ispera podeus fai diventai sa Sardigna su chi podit e depit essi: una terra pròspera, giusta, moderna e aberta. Unu logu innui su de essi un’ìsula in mesu de mari non siat prus unu difetu ma una richesa manna.”

E in nugoresu at augurau a is sardus “ Bona Die de sa Sardigna a totus!”

Su discursu in italianu de sa Presidenti Todde s’agatat in su giassu istitutzionali de sa Regioni Sardigna https://www.regione.sardegna.it/notizie/sa-die-2025-il-discorso-della-presidente-todde-e-il-saluto-dell-assessora-portas-in-consiglio-regionale

a.f.